W kościele łukowickim znajduje się wiele
obrazów. Są to obrazy umieszczone w nastawach ołtarzowych jako odsuwane,
natomiast tylko dwa mamy w zakrystii: Matki Boskiej Bolesnej i św. Mikołaja,
oraz jeden znajduje się w kaplicy obok ołtarza: Matka Boska Piaskowa.
Rodzina Świętej Anny Jest pozostałością dawnego tryptyku i mieści się
w centrum nastawy ołtarza głównego jako najstarszy zabytek, zachowany w
kościele łukowickim. Ma charakter gotycko-renesansowy i datuje się go na
lata ok. roku 1520. Został namalowany techniką temperową na desce o
wymiarach 130 x 100 cm. Jak już wspomniano pierwotnie był to zapewne środek
tryptyku, użyty później jako deska pod obrazem barokowym. Został odkryty w
1952 roku i następnie w latach 1952-1955 konsekrowany w Muzeum Diecezjalnym
w Tarnowie. Obraz jest wykonany w schemacie "Wielkiej Świętej Rodzony".
Ośrodkiem kompozycji są św. Anna i Matka Boska obydwie siedzące na ławie,
jakby na tronie z zapleckiem i bokami. Są to główne osoby, zwrócone w trzech
czwartych na siebie, z Dzieciątkiem w pośrodku. Pozostałe postacie niewiast
i mężczyzn stanowią jakby oprawę tej zasadniczej trójki centralnej. Ich
ubrania przypominają stroje noszone przez mieszczaństwo pierwszego 20-to
lecia XVI wieku.
Obraz św.
Andrzeja W
nastawie ołtarza głównego mieści się prostokątny obraz św. Andrzeja
Apostoła, patrona parafii w Łukowicy. Święty został przedstawiony w całej
postaci, frontalnie, w pozycji stojącej. Ubrany jest w białą suknię, na
którą ma narzucony czerwony płaszcz. W prawej ręce trzyma gałązkę palmy,
symbol męczeństwa, na którą spogląda, a lewą przytrzymuje stojący za nim
krzyż w kształcie litery "X". Na takim krzyżu poniósł śmierć męczeńską.
Wokół głowy świętego widzimy aureolę. Jego twarz ma rysy regularne, z długą
siwą brodą, rozdzieloną w pośrodku. Tuż obok św. Andrzeja widać małe krzewy
roślinne. W tle obrazu znajdują się w oddali po prawej stronie fragmenty
architektury miejskiej, a po lewej skały. Wszystko to zachowane jest w
tonacji szaro-żółtej. Obraz św. Andrzeja znajduje się w głównym ołtarzu jako
główny, gdyż jak wiadomo, kościół w Łukowicy jest pod wezwaniem tego
Apostoła. Jest nowszy w stosunku do ołtarza, pochodzi prawdopodobnie z
drugiej połowy XIX wieku.
Obraz Matki Boskiej Różańcowej w ołtarzu bocznym lewym. W centrum nastawy
ołtarza bocznego lewego mieści się obraz Matki Boskiej Różańcowej. Jest on
namalowany na płótnie, posiada wymiary 130 x 70 cm, czas jego powstania to
wiek XIX. Ma kształt stojącego prostokąta zamkniętego górą półkoliście, o
kompozycji osiowej symetrycznej, jednoplanowej. Centralne miejsce zajmuje
Matka Boska siedząca i opiekując się Dzieciątkiem, które stoi przed Nią na
obłoku. Poniżej, po obydwu stronach, klęczą adorujące je dwie postacie w
habitach dominikańskich z atrybutami. Są to: św. Dominik z gwiazdą ponad
głową i św. Katarzyna ze Sieny z koroną cierniową. Św. Dominik przyjmujący
od Matki Boskiej różańcowej, zaś św. Katarzyna ze Sieny składająca ręce do
modlitwy. Matka Boska ma na głowie niską koronę, ubrana jest w czerwoną
suknię i błękitny płaszcz. Dzieciątko ma na sobie białą sukienkę do kolan,
lewą rączką podtrzymuje krzyż od różańca, a prawą unosi do błogosławieństwa.
W tle obrazu widać zarysy chmur i gór. Obraz datowany ogólnie na wiek XIX,
rzeczywiście nawiązuje w charakterze stylowym do kompozycji z tego okresu.
Obraz św. Kingi był mylnie uważany w niektórych publikacjach za
obraz św. Jadwigi Śląskiej, gdyż trzyma ona w rękach model kościoła. Na św.
Kingę wskazuje w tym wypadku przede wszystkim strój zakonny tej świętej, bo
jest nim habit franciszkański noszony przez klaryski. Poza tym owa święta ma
na głowie koronę książęcą, a w ręku berło i słusznie, ponieważ św. Kinga
wraz ze swoim mężem Bolesławem Wstydliwym, sprawowała władzę w Księstwie
Krakowskim. Kościółek, który trzyma w prawej dłoni mówi o tym, że jest ona
fundatorką kościoła i klasztoru Panien Klarysek w Starym Sączu. Łukowica
leży w Ziemi Sądeckiej, a wiec na terenie włości księżnej Kingi. W
niedalekim Łącku klasztor ten posiadał nawet swój folwark. Nic zatem
dziwnego, że w łukowickim kościele znajduje się obraz tej błogosławionej.
Obraz ma kształt prostokąta zakończonego u góry półkoliście, o wymiarach 130
x 90 cm. Św. Kinga przedstawiona w całej postaci, stoi w półkolistej niszy z
hemisferą u góry, zwrócona frontalnie do widza, lecz spoglądająca z uwaga w
dół. Obraz był widocznie namalowany do zwieńczenia ołtarza, a zatem do
umieszczenia na dużej wysokości i stąd pochodzi ów kierunek wzroku ku dołowi
na obecnych kościele. Zarówno obraz, jak i ołtarz, w którym się znajduje
datuje się ogólnie na wiek XVIII.
Obraz św. Antoniego w ołtarzu bocznym
lewym pochodzi z drugiego połowy XVIII wieku, ma kształt prostokąta
zakończonego u góry półkoliście. Święty został przedstawiony frontalnie, w
całej postaci, lekko skierowujący się w swa lewą stronę, ku Dzieciątku,
które trzyma na lewej ręce. Obecnie obraz jest ozdobiony na stałe drewnianą
sukienkę, złoconą i srebrzoną. Spod tej sukienki widać fragmenty malowanego
lewego rękawa oraz kielichy kwiatu lilii, który Antoni trzyma w ręce. Wynika
z tego, że sukienka pokrywa malowidło obrazu. Tło obrazu jest płaskie,
gładkie jedynie z zasugerowana na dole linią terenu, jakby gruntu, na którym
stoi święty. Malarz nie zaznaczył jednak żadnych szczegółów ani na owym
gruncie, ani w przestrzeni znajdującej się za postacią. Wspomniana wyżej
sukienka nawiązuje do stroju, w który ubrany jest św. Antoni. Jest to habit
franciszkański z kapturem, przepasany sznurem węzłami i zwisającym z niego
różańcem. Dzieciątko Jezus siedzące na ręce św. Antoniego, jest ubrane w
długą sukienkę. Prawą rączkę podnosi do błogosławieństwa, a w lewej trzyma
jabłko królewskie - symbol kuli ziemskiej. Dzieciątko to zostało sprowadzone
do roli atrybutu świętego Antoniego. Wskazuje na to nieproporcjonalne
pomniejszenie jego postaci.
Antepedia obydwu
ołtarzy bocznych posiadają malowane ma płótnie obrazy z ornamentem i
postaciami aniołów, w stylu secesji. Ornamentyka obydwóch jest podobna i ma
charakter tapetowo potraktowanych stylizowanych, kwiatów lilii. Tło ich to
ciemna ultramaryna i zieleń szmaragdowa. W centrum tych obrazów mieszczą się
namalowane postacie aniołów. Ich szaty są potraktowane linearnie, draperia
falista o charakterze secesyjnym, kolory zaś to biel, zieleń i odmiany różu.
Anioł z ołtarza św. Antoniego trzyma gwiazdę z napisem "Ave Maria", drugi
zaś, z ołtarza Matki Bożej Nieustającej Pomocy, ma jakiś przedmiot trudny
obecnie do zidentyfikowania z powodu zniszczenia płótna. Obydwaj aniołowie
maja aureole w kształcie dekoracyjnej kraty. W obydwu antypediach są napisy.
W lewym:"Królowo Różańca świętego módl się za nami", a w prawym:"Najsłodsze
Serce Jezusa bądź moją miłością". Tendencyjny charakter tych obrazów
wskazuje, że powstały one ok. 1900 roku.
Obraz
Matki Bożej Niepokalanej w kaplicy jako główny obraz znajdującego się
tam ołtarza, stanowi ideową całość artystycznej dekoracji jego nastawy.
Matce Boskiej Niepokalanej przedstawionej na tym obrazie towarzyszą
rzeźbione dekoracje retabulum ołtarzowego w postaci aniołów, natomiast w
zwieńczeniu widzimy Ją w płaskorzeźbie jako wniebowziętą, na obłokach, w
promienistej aureoli, otoczoną przez aniołów. Sam obraz ma kształt
prostokąta o wymiarach 120 x 80 cm. Datowany dotąd ogólnie na wiek XVIII,
podobnie jak i ołtarz. Można to obecnie sprecyzować dokładniej na pierwszą
połowę tego stulecia, sądząc po ogólnym charakterze stylowym całego ołtarza.
Matka Boska zastała przedstawiona w całej postaci, stojąca na kuli ziemskiej
i depcząca stopą węża - szatan, zwrócona przy tym frontalnie do widza,
jednakże ze wzrokiem utkwionym w niebo. Niski horyzont oddziela strefę ziemi
i nieba, terem ziemi jest skalisty, porosły ostami, natomiast niebo tanie w
błękitach i obłokach, które w górnej partii przybierają jakby kształt
aureoli dla Matki Boskiej. Matka Boska prawa rękę trzyma na piersi, w lewej
zaś podtrzymuje lilię, symbol niewinności. Jej głowę otacza promienista
aureola, ponad nią widoczny jest fragment wieńca laurowego, a w nim litery "IHS".
Oznacza to, że zarówno przywilej Niepokalanego Poczęcia, jak i dziewictwa, a
nawet dziewiczego macierzyństwa otrzymała Matka Boska z tego tytułu, że była
Matką Bożego Syna - Jezusa Chrystusa. Obecnie postać Matki Boskiej zakrywa
drewniana złocona sukienka, zapewne dowód kultu tego obrazu.
Obraz św. Michała Archanioła należy jako drugi do wyposażenia ołtarza w
kaplicy. Został namalowany w XVIII wieku. Ma kształt prostokąta. Przedstawia
Michała Archanioła, który stracą szatana do piekieł. Prawa ręka uniesiona do
góry uderza szatana piorunem, zaś o przedramię lewej ręki ma zaczepioną
eliptyczną tarczę z napisem: "Quis ut Deus". Ubrany jest w suknie i płaszcz,
na które ma nałożony puklerz. Jest uskrzydlony. Pod jego stopami widać
olbrzymie cielsko powalonego szatana pogrążającego się w płomieniach piekła,
zaś w górze obrazu, tuz przed ramą, nad głową świętego, widnieje oko Bożej
Opatrzności w trójkącie i promieniach. Sama scena przedstawiona jest bardzo
dramatycznie, w gwałtownym ruchu i pełni napięcia. W kolorystyce obrazu,
zarówno postaci jak i tła, przeważa tonacja rdzawej czerwieni.
Obraz św. Mikołaja znajdujący się obecnie w zakrystii na
ścianie pochodzi z XVII wieku, namalowany jest na płótnie. Ma kształt
stojącego prostokąta, góra zaokrąglonego, ramy są profilowane, złocone.
Święty został przedstawiony w całej postaci, ustawiony frontalnie do widza,
ubrany w szaty pontyfikalne z pastorałem w prawej ręce i księgą w lewej. Na
księdze widoczny jest atrybut tego świętego, trzy złote grudki. Obok
świętego, w dolnym prawym narożniku, widoczne są trzy sylwetki dziewcząt,
znanych z legendy św. Mikołaja jako biskupa Miry. Rokieta świętego posiada
drobne udrapowanie w charakterze fałdów, charakterystyczne dla malarstwa
XVII wieku. Kapa z wzorzystego materiału w kolorze srebrnym, odsłania
również czerwona podszewkę. Także mitra jest czerwonego koloru. Święty unosi
prawa rękę w geście błogosławieństwa i podtrzymuje nią wsparty o ramię
pastorał, z zakrzywieniem w kształcie suchego akantu.
Feretron w
zakrystii z obrazami Matki Boskiej Piety i św. Barbary pochodzi
prawdopodobnie z początku XVIII wieku, ma charakter ludowy. Pozostałe
obrazy, a mianowicie: św. Teresy od Dzieciątka Jezus, św. Stanisława Kostki,
jak również kopia obrazu Matki Boskiej Nieustającej Pomocy i obraz Matki
Bożej Piaskowej, cudami słynącej w kościele ojców Karmelitów w Krakowie, z
sygnaturka Stanisława Dąbrowskiego, są nowe sprawione w XX wieku i nie maja
większego znaczenia dla niniejszej monografii.
|