Przystępując obecnie do zaznajomienia się z samą już architekturą omawianego
kościoła należy zaznaczyć, że przedmiotem zamieszczonego tu opisu będzie tu
obecny stan i wygląd kościoła. Kościół parafialny w Łukowicy został
wybudowany w centrum miejscowości, tuż przy rzece zwanej Łukowianką i
głównej drodze prowadzącej przez wieś. Jest budowlą drewnianą, wzniesioną na
planie podłużnym, orientowaną, jednonawową o nawie prostokątnej i węższym
prezbiterium zamkniętym trójboczną absydą. Do prezbiterium przylegają
symetrycznie dwie przybudówki prawie identyczne w formie, również zakończone
trójbocznie. W przybudówce od strony południowej mieści się zakrystia, a od
północnej kaplica boczna. Pomieszczenia te są w zasadzie zbudowane na planie
kwadratu, ale ze ściętymi narożnikami, co upodabnia je do trójbocznej
absydy. Od zewnętrznej strony znajduje się zadaszona przybudówka, odsłonięta
całkowicie od frontu, nakryta daszkiem pulpitowym, mieszcząca wewnątrz tzw.
ogrójec.
Stary kościół
Całość
zrębu kościoła spoczywa na podmurówce z kamienia polnego i rzecznego,
spojonego obecnie cementem. Ściany korpusu i prezbiterium są budowane z
belek modrzewiowych o konstrukcji zrębowej, wiązanych w narożnikach na
"jaskółczy ogon", bez tzw. ostatków. Belki są ociosane i dokładnie spasowane
ze sobą, dlatego nie ma pomiędzy nimi szpar. Mimo to, ściany pokrywa z
zewnętrznej strony kościoła szalunek pionowy z desek, z nabitymi na ich
styku listwami. Os strony zachodniej przylega do korpusu kościoła kwadratowa
wieża wysoka na prawie 27 metrów, o konstrukcji słupowej, zwężająca się
nieznacznie ku górze. Została ona zwieńczona barokowym hełmem składającym
się z dwóch kopułek i latarni pośrodku. Kopuła dolna jest ośmioboczna i
spłaszczona; kopułą górna, wieńcząca całość hełmu, jest również ośmioboczna,
lecz o kształcie cebulastym, z gałką i krzyżem u szczytu. Druga wieżyczka,
na sygnaturkę, znajdująca się na kalenicy dachu, ma podobną, choć bardziej
uproszczoną formę, brak jej bowiem kopułki dolnej. Składa się ta wieżyczka z
latarni ośmiobocznej oraz cebulastej kopułki z gałką i krzyżem u szczytu.
Ogrojec (przedkościelny)
W przyziemiu wieży mieści się kruchta z wejściem głównym. Ponadto w wejściu do
wieży znajduje się prostokątna przybudówka nakryta dachem dwuspadowym i pełniąca
rolę jakby portyku. Jest to przedsionek
posiadający konstrukcję słupową, osłonięty od strony frontowej i jedynie dachem
osłania główne wejście. Prezbiterium i nawę nakrywa dach dwuspadowy o jednej
wspólnej kalenicy. Przybudówki boczne przy prezbiterium są nakryte dachami namiotowymi z baniastymi kopułkami w zwieńczeniach, z krzyżem u góry. Wszystkie
dachy oraz zwieńczenie zarówno wieży jak i sygnaturki są obite blachą ocynkowaną
i malowaną, na kolor stalowy. Blacha ta została położona w późniejszym czasie na
pierwotne pokrycie gontowe, zachowane do dziś. Kościół łukowicki posiada 4
wejścia. Wejście główne od zachodu prowadzi przez kruchtę, w przyziemiu wieży.
Wejście boczne do nawy znajduje się od strony południowej i posiada własną
kruchtę. Pozostałe dwa wejścia mieszczą się w przybudówkach przy prezbiterium,
czyli przy zakrystii i kaplicy bocznej, obydwa osłonięte dwuspadowymi daszkami
od zewnętrznej strony budynku.
Wieża starego kościoła
Z kolei będzie mowa o otworach okiennych. Ogólnie okna w kościele można
podzielić na dwa rodzaje. W kaplicy bocznej i zakrystii są wysokie, prostokątne,
zaś w prezbiterium węższa tak od strony południowej, jak i północnej. Inne
wymiary mają okna w kruchcie od strony zachodniej i południowej, oraz jedno pod
chórem. Nawę oświetlają 4 okna rozmieszczone po dwa, symetrycznie od strony
południowej i północnej. Kwatery tych okien dzielą się na dwa skrzydła,
otwierane są jednak jako jednoskrzydłowe. Identyczne okna znajdują się w
bocznych ścianach absydy. Zakrystia posiada trzy okna usytuowane w ściętych
fragmentach ściany wzorowanej na absydzie, kaplica natomiast w analogicznej
sytuacji posiada tylko dwa okna, ponieważ środkowy odcinek ściany pomiędzy nimi
zajmuje nastawa ołtarz Posadzka w nawie, w prezbiterium, w kaplicy bocznej i
kruchcie została wykonana z dużych kwadratowych płyt kamiennych, położona w 1878
r. Zakrystia posiada podłogę z wąskich desek. Konstrukcja więźby dachowej
łukowickiego kościoła nie jest skomplikowana. Tworzy ją zwyczajny układ wiązarów
krokwiowych, wspartych na płatwach i tragarzach, wzmocnionych za pomocą dwu
poziomych jętek i storczyków. W układzie podłużnym poszczególne wiązary krokiew
wzmocniono dodatkowymi ukośnymi zastrzałami w dwóch poziomach, w kształcie
krzyżów św. Andrzeja.
Podobnie przedstawia się konstrukcja wieży na dzwony oraz małej wieżyczki na
sygnaturkę. Również i tu mamy układ belek pionowych i poziomych oraz wzmocnienia
za pomocą zastrzałów, różnej wielkości. Wynikające z tej konstrukcji połacie
dwuspadowego dachu kościoła układają się jako płaszczyzna gładkie o linii
prostej, bez łagodnych ugięć u dołu. Wynika to z braku zastosowania tzw.
przesuwnic, tak bardzo charakterystycznych dla więźby dachowej kościołów
średniowiecznych. Pozostaje do zbadania, czy w obecnej swojej formie pochodzi
ona rzeczywiście z czasów mniemanej dotychczas budowy kościoła w końcu XVII
wieku, czy też jest wynikiem przebudowy i późniejszych uproszczeń wcześniejszej
konstrukcji kościoła gotyckiego, który w XVII w. poddano rozbudowie i
barokizacji.
|
