Najstarsza wiadomość o istnieniu parafii Łukowica pochodzi z roku 1325. Jest
to poświadczenie o uiszczeniu przez tutejszego proboszcza podatku kościelnego na
rzecz Stolicy Apostolskiej zwanego świętopietrzem. Wynika stąd, że powstanie
parafii trzeba odnieść jeszcze do wieku XIII, prawdopodobnie do drugiej połowy
XX wieku. Pozwala na tego rodzaju przesunięcie stosowana wówczas praktyka tzw.
wolnizny. Polega to na tym, że każda nowo założona instytucja była przez znaczny
okres czasu zwolniona z płacenia podatku. Opinie taką utrzymuje miedzy innymi
historyk fundacji parafii Małopolskich ks. Bolesław Kumor, dodając, że Łukowica
powstała prawdopodobnie w drugiej połowie XIII wieku jako fundacja rycerska.
Poza tym można również pewne wnioski wysnuć z samej wysokości płaconego przez
parafię świętopietrza w tych i następnych latach. Ze spisu z lat 1325-27,
dowiadujemy się, że parafia Łukowica należała wtedy do dekanatu sądeckiego i
płaciła 9 skojców i 14 denarów. Wartość jej oszacowano przy tym na 3 grzywny i 8
skojców. Z kolei świętopietrze w 1328 roku z tej parafii wynosiło 7 skojców, 5
denarów, a w latach 1335-37 już 9 skojców. Świadczyło to o tym, że co roku
podwyższała się wysokość tej składki czyli, że parafia była w stadium rozwoju i
od ilości mieszkańców zależała wysokość podatków.
Nowy kościół w Łukowicy
Warto dodać, że powstanie parafii i lokacja wsi na prawie niemieckim bywały
faktami równoczesnymi, chociaż nie musiał zachodzić między tymi faktami
konieczny związek. Lokacja na prawie magdeburskim nie musiała bowiem oznaczać
zakładania wsi na tzw. "surowym korzeniu" - czyli od początku. Często bywała
tylko przeorganizowaniem ustroju wsi istniejącej już od dawna na tzw. prawie
polskim i będącej już parafią. Podobnie mogło być z Łukowicą. Wskazywałaby na to
następująca wiadomość z 1444 roku, z czasów króla Władysława Warnmeńczyka:
"Władysław król Polski przeniósł połowę Łukowicy należącą do Sędzimira na prawo
magdeburskie. Okazuje się, że wcześniejsza administracja tych terenów była
oparta na tzw. prawie polskim. Kolonizacja na prawie niemieckim i jej wpływ na
rozwój organizacji parafialnej m.in. uzewnętrzniła swe ślady w jednowioskowych i
własnościowych okręgach parafialnych, które są dla nich charakterystyczne.
Takich zaś parafii z tego okresu o jednowioskowym okręgu na terenie Małopolski
Południowej jest niewiele. Są to: Biegonice, Gosprzydowa, a także Łukowica,
wszystkie z drugiej połowy XIII wieku.
Z parafią związana była szkoła. Wiadomości o niej przynoszą wizytacje
biskupie. Najstarsza wzmianka o istnieniu tutaj szkoły parafialnej pochodzi z
1596 roku, czyli że została założona jeszcze wcześniej. Z wizytacji dokonanej
przez kardynała Jerzego Radziwiłła w roku 1596 dowiadujemy się, że do szkoły w
Łukowicy należały 4 wsie. Kierownikiem szkoły był niejaki Andrzej Czyzowski,
który nie miał osobnego domu i otrzymał 1 grosz jako wynagrodzenie. Postanowiono
wtedy wstawić dom kierownikowi szkoły i nadto dać mu ogród. W 1608 roku
wizytator nakazuje proboszczowi utrzymać przy kościele kierownika szkoły lub
kantora (organistę), zdatnego do nauczania i uczciwego. Wizytujący wówczas
plebanię w Łukowicy ks. Januszowski, archidiakon Kolegiaty Sądeckiej, przytacza
rachunek wydatków i dochodów proboszcza wiejskiego. Na innym miejscu wspomina,
że szkoła jest przeznaczona dla chłopców, którzy będą się uczyć czytania i
pisania oraz śpiewu kościelnego. Prawdopodobnie maiła ta szkoła charakter czysto
kościelny, podobnie jak inne szkoły parafialne. Jej celem było nauczenie
katechizmu i przygotowanie chłopców do usługiwaniu w czasie nabożeństw.
|
